كشاورزان خراسان جنوبي از توسعه كشت زعفران در خارج از مرز نگرانند
طلاي سرخ در برزخ زعفران كاران استان خراسان جنوبي با ابراز نگراني از گسترش بي رويه كشت زعفران در كشور افغانستان خواستار اتخاذ تدابير جدي از سوي مسئولان و مهار اين پديده و بحران شدند. آنان معتقدند طلاي سرخ اين روزها در برزخ قرار دارد. تعدادي از زعفران كاران شهر
آيسك در شمال استان خراسان جنوبي در اين باره به خبرنگار خراسان گفتند: پس از آنكه زعفران كه خاستگاه طبيعي آن جنوب خراسان مي باشد و به يك كشت پرطرفدار در تمام استان خراسان و حتي استانهاي ديگر كشور توسعه يافت، شاهد روي آوردن افغانها به كشت اين محصول استراتژيك هستيم. ادامه اين وضعيت آينده زعفران خراسان جنوبي را تهديد مي كند.
كاهش كيفيت
به گفته آنان سرزمين قهستان به ويژه مناطق قاينات، بيرجند و سرايان از حدود 700 سال قبل كانون كشت و توليد زعفران بوده و گسترش توليد اين محصول در جاي جاي كشور از كيفيت محصول به شدت كاسته است.
»خزاعي« يكي از زعفران كاران آيسك به خبرنگار ما گفت: در حالي كه زعفران به عنوان طلاي سرخ، خاص آب و هواي گرم و خشك كويري است و عطر و انسان و رنگ دهي آن در شرايط آب و هوايي اين منطقه مطابق با استانداردهاي ملي است ولي هر روز به بهانه هاي مختلف شاهد گسترش كشت آن در استانهاي مختلف و امروز در كشورهايي از جمله افغانستان، هند، پاكستان و چين هستيم.
گزارشگر ما با استناد به گزارش »پايگاه خبري بين المللي زعفران« مي افزايد: در حالي كه سال گذشته كمتر از يك تن زعفران در استان غربي هرات افغانستان برداشت شد، اين رقم امسال پيش بيني مي شود در كل افغانستان از مرز يك و نيم تن بگذرد.
افغان ها پياز زعفران خود را از ايران به كشورشان منتقل كرده اند در حالي كه ايران خروج پياز زعفران را به عنوان يكي از ذخاير ژنتيكي خود ممنوع كرده است.
يك هشدار
محمدحسن مشكاني، مديرعامل اتحاديه زعفران كاران ايران چندي پيش اعلام كرده بود؛ از 4 سال گذشته به علت افت قيمت داخلي، زعفران كاران ايراني با خارج كردن پياز زعفران و فروش آن به افغاني هاي موجود در كشور، به جبران ضرر و زيان خود پرداختند.
وي گفت: افغاني هايي كه در گذشته در اراضي زعفران ايران فعاليت مي كردند با بهره گيري از تجارب زعفران كاران ايراني و استفاده از كود و سم و پرورش پياز مذكور در شرايط مطلوب توانستند عملكرد زعفران را تا 15 كيلوگرم افزايش دهند.
وي خاطرنشان كرد: اين در حالي است كه عملكرد زعفران در ايران به علت خشكسالي با افت شديدي مواجه شده و به كمتر از 5 كيلوگرم رسيده است.
در حالي كه پياز زعفران هاي انتقال يافته به افغانستان در حال تكثير و بازدهي است، موسسات تحقيقاتي آمريكا اعلام كرده اند زعفران هرات به لحاظ كيفيت و طعم مطلوب تر از زعفران ايراني است.
عبدالرحيم عثماني، ناظر پروژه هاي زراعتي موسسه خدمات بشري كاتوليك ها در هرات، با اعلام اين مطلب افزود: اخيرا زعفران هرات به عنوان نمونه به آمريكا ارسال شد و در نهايت اعلام شد كه كيفيت و رنگ زعفران افغانستان در بين محصول زعفران ساير كشورها مقام نخست را دارد.
وي افزود: در اين تحقيقات، وجود برخي از انواع ميكروب ها در زعفران تشخيص داده شده است كه علت آن، بسته بندي زعفران با دست و نبود دستگاه هاي مخصوص است.
اين در حالي است كه بشير احمد احمدي مدير ترويج اداره كشاورزي و آبياري هرات در اين خصوص اظهار داشت: كشور فرانسه وعده داد كه دستگاه هاي بسته بندي زعفران را به افغانستان ارائه نمايد كه در آن صورت زعفران به نام و با آرم خاص افغانستان به بازارهاي جهاني صادر خواهد شد.
به گفته وي زعفران افغانستان سال گذشته به خاطر كيفيت عالي مقام اول بهترين محصول زعفران را در سطح جهان كسب كرد.
با وجود اين محمدهاشم اسلمي مدير زراعت موسسه دانماركي داكار كه از جمله موسسات فعال در زمينه امور كشاورزي است، اظهار داشت: كشت زعفران بيشتر سنتي است و كمتر از وسايل مكانيزه در آن استفاده مي شود.
وي اضافه كرد: در صورتي كه كشاورزان افغان، حمايت و تشويق شوند و با توجه به آب و هوا و خاك مناسبي كه افغانستان دارد علاوه بر جايگزين كردن زعفران به عنوان كشت جايگزين خشخاش، مي توان از آن به عنوان يك منبع درآمد بسيار عالي سود برد.
كشاورزان افغان نيز ضمن استقبال از كشت زعفران معتقدند كه اگر دولت اين كشور در اين زمينه از آنان حمايت كند تا بتوانند محصول خود را به شكل مناسب بسته بندي كنند ديگر محصول زعفران آنان به شكل قاچاق و به نام ديگر كشورها در بازار دنيا به فروش نخواهد رسيد.
گفتني است بنابر اظهارات مسئولين زراعت هرات، زعفران از قرن ها قبل در افغانستان كشت مي شده است، اما تحقيقات علمي پيرامون توسعه و فراگير كردن آن، سال قبل از سوي وزارت زراعت در مزرعه تحقيقاتي اردوخان استان هرات، آغاز شد كه به علت آغاز جنگهاي داخلي و ناامني ناتمام ماند اما در سال 1370 از سوي موسسه داكار مجددا ادامه يافت.
به باور عده اي از آگاهان مسائل تجاري، در حال حاضر هر كيلو زعفران هرات در بازار داخلي معادل 280 دلار به فروش مي رسد كه پس از انتقال قاچاق به كشورهاي پاكستان و يا هند تا 600 دلار فروخته مي شود و در آنجا با بسته بندي، مارك و نشان كشور مربوطه در اروپا و آمريكا به فروش مي رسد.
خريد توافقي زعفران
رئيس اتحاديه زعفران كاران ايران هم از انجام بررسي براي اجراي خريد توافقي زعفران با 320 هزار تومان خبر داد.
مشكاني در گفتگو با پايگاه خبري بين المللي زعفران با بيان اين مطلب افزود: در راستاي تعيين كارشناسي قيمت خريد توافقي زعفران با همكاري جهاد كشاورزي و استانداري خراسان رضوي بررسي هايي انجام شد كه قيمت پايه اي براي خريد توافقي تعيين شود.
وي افزود: قيمت 320 هزار تومان براي هر كيلو زعفران در نظر گرفته شد و مسلما اين مبلغ كمتر نخواهد شد.
وي با اظهار اميدواري جهت افزايش اين مبلغ اضافه كرد: در حال حاضر هر كيلوگرم زعفران حدود 250 هزار تومان براي كشاورز هزينه در بر دارد كه به نظر مي رسد قيمت پايه 220 هزار تومان قيمت مناسبي باشد.
مشكاني با بيان اينكه قيمت پايه خريد توافقي زعفران در سال گذشته 310 هزار تومان بود گفت: با آغاز خريد، زعفراني با كيفيت بهتر با قيمت بيشتري از سوي سازمان تعاون روستايي خريداري شد كه همين امر باعث ايجاد انگيزه براي ارائه آموزش هاي مناسب به كشاورزان مي شود تا زعفراني با كيفيت بهتر به مراكز خريد تحويل دهند.
وي همچنين گفت: لازم است تا همه دست اندركاران بحث زعفران به جد وارد بحث خريد توافقي شوند.
رئيس اتحاديه زعفران كاران ايران، زعفران را يكي از ارزشهاي ملي و هويتي ما خواند و گفت: ضروري است تا در حفظ زعفران تلاش كنيم.
وي ادامه داد: لازم است براي حفظ كشت و زرع زعفران در چرخه اقتصادي خانواده ها، همه دست اندركاران بخش خصوصي و دولتي در خريد توافقي تلاش كنند چرا كه اجراي كامل اينكار نيازمند انسجام و همكاري همه بخش هاست.
مشكاني اظهار داشت: سال گذشته در مقطعي زعفران دچار بحران شديدي شد و در حال از دست رفتن بود كه با ورود سازمان روستايي و با پيگيري هاي صورت گرفته و همچنين مبلغي كه از سوي وزارت جهاد كشاورزي براي خريد توافقي اختصاص يافت وضعيت بحراني زعفران كمي بهبود يافت و اكنون حدود 100 هزار تومان به قيمت هر كيلو زعفران افزوده شده است.
وي تصريح كرد: در آن مقطع از لحاظ اقتصادي هيچ توجيهي براي كشاورز وجود نداشت كه بتواند كشت زعفران را انجام دهد و همين، وضع را در كشور بحراني تر مي كرد اما با اجراي خريد توافقي، وضعيت به طور كلي تغيير كرد.
مشكاني در خصوص علت اين بحران اظهار داشت: مشكل ما بيشتر در بحث صادرات زعفران بود، چرا كه زعفران با قيمت پايين خريداري و صادر مي شد و باعث رقابتي ناسالم در صادرات بود و بر توليد زعفران نيز اثر مي گذاشت چرا كه كشاورز هزينه زيادي براي توليد انجام مي دهد.
وي اظهار اميدواري كرد امسال شاهد چنين مشكلاتي در فصل برداشت نباشيم.